Portekiz’in vatandaşlık yasasında yaptığı son değişiklikler, özellikle Golden Visa yatırımcıları arasında ciddi endişeye yol açtı. Çünkü birçok yatırımcı Portekiz’e yatırım yaparken, mevcut yasal çerçeveye göre 5 yıl sonra Portekiz vatandaşlığına başvuru imkânı bulunduğunu dikkate alarak karar verdi.

Son haberlere göre 500’den fazla Portekiz Golden Visa sahibi, yeni vatandaşlık yasasına karşı Portekiz Devleti’ne karşı toplu hukuki süreç başlatmaya hazırlanıyor. Haberlere göre bu grubun önemli bir kısmı ABD vatandaşlarından oluşsa da farklı ülkelerden yatırımcılar da sürece dâhil.

Bu gelişme, özellikle daha önce yatırım yapmış, başvurusunu sunmuş, oturum kartını almış veya 5 yıllık süreye yaklaşmış yatırımcılar için oldukça önemli olabilir.

Portekiz vatandaşlık yasasında ne değişti?

Portekiz Cumhurbaşkanlığı, 3 Mayıs 2026 tarihinde 48/XVII sayılı Parlamento Kararnamesi’nin onaylandığını duyurdu. Bu kararname, Portekiz Vatandaşlık Yasası’nda değişiklik yapıyor.

Yeni düzenlemeyle ilgili en önemli nokta, vatandaşlığa başvuru için gereken yasal ikamet süresinin uzatılmasıdır. Sektör kaynakları ve hukuk yorumlarına göre süre, çoğu yabancı ülke vatandaşı için 5 yıldan 10 yıla çıkarılıyor. Avrupa Birliği ve Portekizce konuşan ülkeler topluluğu vatandaşları için ise bu sürenin 7 yıl olması bekleniyor.

Daha da önemlisi, ikamet süresinin ne zaman başlayacağına ilişkin hesaplama da değişiyor. Yeni yaklaşımda sürenin, başvurunun yapıldığı tarihten değil, ilk oturum kartının düzenlendiği tarihten itibaren başlaması gündeme geliyor. Bu, Golden Visa yatırımcıları açısından çok kritik bir konu; çünkü Portekiz’de birçok başvuru sahibi uzun süredir AIMA/SEF kaynaklı idari gecikmeler nedeniyle oturum kartını geç alabiliyor.

Golden Visa programı kaldırıldı mı?

Hayır. Bu noktayı özellikle ayırmak gerekir.

Portekiz Golden Visa programı, yani Autorização de Residência para Investimento — ARI, bu vatandaşlık yasası değişikliğiyle tamamen kaldırılmış değildir. Yatırım yoluyla oturum izni sistemi devam etmektedir.

Ancak değişen şey, Golden Visa’nın uzun vadeli vatandaşlık planlaması üzerindeki etkisidir.

Daha önce birçok yatırımcı için Portekiz Golden Visa cazipti çünkü düşük fiziksel ikamet şartıyla 5 yıl sonunda vatandaşlığa başvuru ihtimali sunuyordu. Yeni düzenleme mevcut yatırımcılar bakımından da uygulanırsa, bu yol çok daha uzun ve belirsiz hâle gelebilir.

Bu nedenle konu yalnızca “Golden Visa devam ediyor mu?” sorusundan ibaret değildir. Asıl mesele şudur:

Daha önce yatırım yapmış kişiler, eski 5 yıllık vatandaşlık beklentisini koruyabilecek mi?

Yatırımcıların hukuki argümanı ne olabilir?

Yatırımcıların temel argümanı büyük ihtimalle hukuki güvenlik, meşru beklenti ve devlete duyulan güven ilkeleri üzerine kurulacaktır.

Birçok Golden Visa yatırımcısı, Portekiz’e yatırım kararını mevcut yasal çerçeveye göre verdi. Yatırım yaptı, fonlara para aktardı, avukatlık ve başvuru ücretleri ödedi, aile planlamasını buna göre yaptı ve bazen yıllarca idari gecikmeler nedeniyle bekledi.

Bu kişilerin iddiası şu olabilir:

Devlet, yatırımcıları belirli bir yasal çerçeveyle sisteme davet ettikten ve kişiler bu çerçeveye güvenerek yatırım yaptıktan sonra, oyunun kurallarını geriye dönük şekilde ağırlaştıramaz.

Elbette bu, her Golden Visa sahibinin otomatik olarak vatandaşlık hakkı kazandığı anlamına gelmez. Vatandaşlık başvurusu her zaman ayrı şartlara ve bireysel değerlendirmeye tabidir.

Ancak mevcut yatırımcılar açısından daha güçlü olan argüman şudur: Kişiler sisteme girdikten, yatırım yaptıktan ve başvurularını sunduktan sonra, vatandaşlığa giden yol sonradan ağırlaştırılmamalıdır.

Cumhurbaşkanı’nın açıklaması neden önemli?

Portekiz Cumhurbaşkanlığı’nın açıklamasında, bekleyen dosyaların yasa değişikliğinden fiilen etkilenmemesinin önemine dikkat çekildiği belirtiliyor. Ayrıca devlet kaynaklı gecikmeler nedeniyle vatandaşlık için gerekli yasal sürelerin olumsuz etkilenmemesi gerektiği de vurgulandı.

Bu açıklama Golden Visa yatırımcıları için önemlidir. Çünkü Portekiz’de birçok yatırımcı kendi kusuru olmaksızın, idarenin yavaş işlemesi nedeniyle biyometri randevusu veya oturum kartı almak için uzun süre bekledi.

Eğer yeni sistem, süreyi yalnızca oturum kartının verildiği tarihten başlatırsa, devlet gecikmeleri doğrudan yatırımcının aleyhine sonuç doğurabilir. Bu da hukuki açıdan tartışmaya açık bir durumdur.

Bu gelişme mevcut yatırımcılar için neden olumlu olabilir?

Dava hazırlığı, mevcut Golden Visa yatırımcıları açısından olumlu bir gelişme olarak görülebilir. Çünkü yatırımcıların sessiz kalmadığını, haklarını korumak için organize olduğunu ve konunun hukuki zemine taşınabileceğini gösteriyor.

Özellikle şu kişilerin argümanları daha güçlü olabilir:

• Eski yasal çerçeve döneminde yatırım yapanlar;
• Golden Visa başvurusunu yasa değişikliğinden önce sunanlar;
• Oturum kartını alanlar;
• Beş yıllık süreye yaklaşanlar;
• AIMA/SEF gecikmeleri nedeniyle süreci uzayanlar;
• Vatandaşlık planını eski 5 yıllık sisteme göre yapanlar;
• Yatırım kararı verirken Portekiz vatandaşlığı ihtimalini önemli bir unsur olarak dikkate alanlar.

Bu kişiler için mesele sadece yeni başvuru sahiplerinin durumu değildir. Asıl soru, eski sisteme güvenerek yatırım yapan kişilerin haklı beklentilerinin korunup korunmayacağıdır.

Yeni başvuru yapacak kişiler neye dikkat etmeli?

Portekiz Golden Visa hâlâ çok önemli bir oturum programı olmasının yanısıra, dünya çapında çok popüler bir vatandaşlık programı olmaya devam ediyor. Portekiz’de yaşama hakkı, Schengen bölgesinde seyahat kolaylığı, aile birleşimi, eğitim planlaması ve uzun vadeli Avrupa Birliği vatandaşlığı ve dolayısıyla AB’de tam dolaşım olanağı vermesi çok önemli.

Kısacası Portekiz hâlâ değerlendirilmesi gereken bir ülke. 5 yıl yerine 10 yılda vatandaşlık vermesine rağmen rakiplerine göre oldukça avantajlı bir olanak sunuyor. Şimdiye kadar onbinlerce kişi Golden Visa ile vatandaşlık aldı ve almaya devam ediyor. Sürecin 10 yıla çıkacak olması, özellikle aileler ve uzun vadeli gelecek planlayanlar için caydırıcı bir etki olmamalı.

Mevcut Golden Visa yatırımcıları şimdi ne yapmalı?

Mevcut yatırımcıların panik yapmasına gerek yok; ancak dosyalarını düzenli ve stratejik şekilde gözden geçirmeleri gerekir.

İlk yapılması gereken şey, kişisel zaman çizelgesini netleştirmektir. Yatırımcılar şu tarihleri tespit etmelidir:

• Yatırım kararının alındığı tarih;
• Paranın fona veya yatırıma aktarıldığı tarih;
• Golden Visa başvurusunun sunulduğu tarih;
• SEF/AIMA tarafından başvurunun alındığı tarih;
• Biyometri randevusu tarihi;
• Oturum kartının düzenlendiği tarih;
• Eski sisteme göre 5 yıllık sürenin ne zaman dolacağı;
• Aile üyelerinin başvuru ve kart tarihlerinin farklı olup olmadığı.

Ayrıca eski sisteme güvenildiğini gösteren belgeler korunmalıdır. Bunlar arasında hukukî danışmanlık yazışmaları, fon belgeleri, başvuru dekontları, program tanıtım materyalleri, AIMA/SEF yazışmaları, ödeme kayıtları ve gecikmeleri gösteren belgeler bulunabilir.

Benim kişisel yorumum: Portekiz’in vatandaşlık yasasını değiştirme hakkı vardır. Her devlet, vatandaşlığa kabul şartlarını yeniden düzenleyebilir.

Ancak Golden Visa gibi devlet destekli bir yatırım programında, daha önce yatırım yapmış kişilerin hukuki güvenliği ve meşru beklentileri de dikkate alınmalıdır. İnsanlar ciddi miktarda para yatırmış, uzun süre beklemiş ve aile planlarını eski sisteme göre yapmışsa, yeni kuralların bu kişilere doğrudan ve ağır şekilde uygulanması tartışmalı sonuçlar doğurabilir.

En adil çözüm, net bir geçiş düzenlemesi yapılmasıdır. Yeni başvuru sahipleri yeni kurallara tabi tutulabilir; ancak eski sisteme güvenerek yatırım yapan kişilerin haklı beklentileri korunmalıdır.

Portekiz Cumhurbaşkanlığı’nın bekleyen dosyalar ve devlet gecikmeleri konusundaki açıklamaları bu açıdan önemlidir. Bu açıklamalar tek başına sonucu belirlemez, ancak mevcut yatırımcıların argümanlarını güçlendirebilir. Bana göre bu dava girişimi yatırımcılar lehine sonuçlanacaktır ve kısa bir süre sonra Portekiz hükümetinden geri adım gelecektir.